Είμαι σίγουρος ότι γνωρίζετε ήδη και έχετε διαβάσει πολλά για την Νεοφυή Επιχειρηματικότητα. Έχει πολύ μεγάλη σημασία ότι με αυτούς τους νέους όρους, όπως είναι ο όρος «Startup», η «Νεοφυής Επιχειρηματικότητα», η «καινοτομία», η «δικτύωση» κλπ, έχουμε αποκτήσει πλέον μια εξοικείωση. Όχι μόνο γνωρίζουμε τι σημαίνουν, αλλά αντιλαμβανόμαστε την σπουδαιότητά τους. Ξέρουμε ότι δημιουργούν «Αξία», όπως εύστοχα αναφέρεται και στο τίτλο της εκδήλωσης.
Το γεγονός λοιπόν ότι, στην Κρήτη, είμαστε εξοικειωμένοι με αυτή τη νέα πραγματικότητα των Νεοφυών Επιχειρήσεων, δεν είναι καθόλου τυχαίο. Συμβαίνει στον τόπο μας, επειδή έχει αναπτυχθεί το κατάλληλο περιβάλλον και επειδή έχει προηγηθεί συστηματική προσπάθεια, σε αυτή την κατεύθυνση. Η Κρήτη, με λίγα λόγια, είναι ένας ιδανικός τόπος για να αναπτυχθούν Νεοφυείς Επιχειρήσεις και θα εξηγήσω στη συνέχεια κάποιους από τους λόγους για τους οποίους συμβαίνει αυτό.
Καταρχάς, στο νησί μας, έχουμε μακρά παράδοση στην έρευνα, την εκπαίδευση και την καινοτομία. Και θα πρέπει να είμαστε υπερήφανοι, διότι έχουμε κατορθώσει να αναπτύξουμε ένα εξαιρετικά δυναμικό οικοσύστημα γνώσης και επιστημονικής έρευνας. Η Κρήτη φιλοξενεί κορυφαία Ερευνητικά Κέντρα, όπως το ΙΤΕ και το ΕΛΚΕΘΕ, καθώς επίσης και σπουδαία Πανεπιστημιακά Ιδρύματα, όπως το Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο (ΕΛΜΕΠΑ), το Πολυτεχνείο Κρήτης και το Πανεπιστήμιο Κρήτης. Τα ιδρύματα αυτά βρίσκονται στην αιχμή της επιστημονικής δραστηριότητας, όχι μόνο σε εθνικό, αλλά και σε διεθνές επίπεδο. Οι συγκεκριμένοι φορείς ανώτατης εκπαίδευσης και έρευνας διαμορφώνουν ένα μοναδικό οικοσύστημα, το οποίο δεν είναι απλά ευνοϊκό, αλλά αποτελεί προϋπόθεση για να μπορέσει να αναπτυχθεί η Νεοφυής Επιχειρηματικότητα. Και το γεγονός αυτό επιβεβαιώνεται σε παγκόσμιο επίπεδο: Οπουδήποτε στον πλανήτη παρατηρείται ανάπτυξη νεοφυών επιχειρήσεων, αυτή συνδέετε με την παρουσία αξιόλογων ερευνητικών ιδρυμάτων και πανεπιστημίων.
Διαθέτουμε λοιπόν μια από τις κρίσιμες προϋποθέσεις για την ανάπτυξη καινοτόμας επιχειρηματικότητας. Δεν είναι όμως η παρουσία του ερευνητικού μας οικοσυστήματος η μοναδική απαραίτητη παράμετρος. Είναι πολλοί και σύνθετοι οι παράγοντες που συντελούν στην προώθηση της επιχειρηματικότητας και πρωτίστως απαιτείται πολιτική βούληση για την εξασφάλισή τους.
Η Περιφέρεια Κρήτης διαθέτει ισχυρή πολιτική βούληση και κυρίως ενεργοποιήθηκε έγκαιρα, με μεθοδικές επιλογές. Θέσαμε ως στρατηγική προτεραιότητα την ενίσχυση της καινοτομίας και της επιχειρηματικότητας, μέσα από τη σύνδεση της έρευνας με την παραγωγή, τη στήριξη νέων τεχνολογικών εγχειρημάτων και την προώθηση συνεργασιών μεταξύ ακαδημαϊκών ιδρυμάτων, ερευνητών και επιχειρήσεων.
Ως Περιφέρεια επενδύσαμε και συνεχίζουμε να επενδύουμε συστηματικά στην υποστήριξη αυτών των πρωτοβουλιών. Αξιοποιούμε στο μέγιστο δυνατό βαθμό τα χρηματοδοτικά εργαλεία και τα μέσα που προσφέρουν το Περιφερειακό Ταμείο Ανάπτυξης, τα Επιχειρησιακά Προγράμματα και η Στρατηγική Έξυπνης Εξειδίκευσης (το RIS3). Μέσω αυτών των εργαλείων χρηματοδοτούμε δράσεις που ενισχύουν τη νεοφυή επιχειρηματικότητα και την έρευνα. Παράλληλα, στηρίζουμε τη δημιουργία συνεργατικών σχημάτων (clusters), θερμοκοιτίδων και hubs καινοτομίας.
Η Περιφέρεια Κρήτης έχει συγκροτήσει ισχυρούς θεσμούς για την προώθηση των ζητημάτων που αφορούν τις Startups. Έχουμε ιδρύσει το Παρατηρητήριο Καινοτόμου Επιχειρηματικότητας, με την συνεργασία συνολικά 32 εταίρων, από όλο το πλέγμα των φορέων που σχετίζονται με την Νεοφυή Επιχειρηματικότητα: δηλαδή τα πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα, τα επιμελητήρια, φορείς από τον χρηματοοικονομικό τομέα, τα συναρμόδια υπουργεία, τις κεντρικές κρατικές δομές, υπηρεσίες κλπ. Το Παρατηρητήριο Καινοτόμου Επιχειρηματικότητας έχει αναπτύξει πληροφοριακό σύστημα μητρώων για τη διαχείριση στοιχείων επιχειρήσεων και ερευνητικών εργαστηρίων. Λειτουργεί ουσιαστικά ως σύνδεσμος για την ενημέρωση και διασύνδεση των νεοφυών επιχειρήσεων με τις κρατικές δομές, τις δυνητικές πηγές χρηματοδότησης επιχειρηματικών σχεδίων, αλλά και την μεταξύ τους διασύνδεση.
Θεσμοθετήσαμε επίσης, ως Περιφέρεια Κρήτης, το InnoDays, που αποτελεί την μεγαλύτερη περιοδική συνάντηση Νεοφυών Επιχειρήσεων και φορέων που σχετίζονται με την καινοτόμα επιχειρηματικότητα, σε παγκρήτιο επίπεδο.
Η Περιφέρεια Κρήτης έχει επίσης εντάξει στον σχεδιασμό της την δημιουργία Κόμβου Καινοτομίας και όπως πολλές φορές έχει δηλώσει ο Περιφερειάρχης Σταύρος Αρναουτάκης, έχουν δεσμευτεί περίπου 10 εκ. ευρώ για την έναρξη υλοποίησης του σχεδίου. Αναμένουμε βεβαίως να ανταποκριθούν και οι αρμόδιοι κρατικοί φορείς, τα συναρμόδια υπουργεία, προκειμένου να προχωρήσουμε.
Επιπλέον, η Περιφέρεια Κρήτης συμμετέχει και υποστηρίζει ενεργά κάθε πρωτοβουλία, που προέρχεται από οποιοδήποτε άλλο φορέα και συμβάλει στην προώθηση της επιχειρηματικότητας και της καινοτομίας. Σημασία για την Περιφέρεια Κρήτης έχει η συνεργασία, η υιοθέτηση καλών πρακτικών και κυρίως το αποτέλεσμα στους στόχους που θέτουμε και στην κοινή προσπάθεια που καταβάλουμε.
Για να επανέλθω ωστόσο στον αρχικό παράγοντα προώθησης των Startups, την προϋπόθεση όπως είπαμε, για την ανάπτυξη κάθε καινοτόμας ιδέας, που είναι τα ερευνητικά και πανεπιστημιακά ιδρύματα: Θα αναφέρω μια ακόμη στρατηγική επιλογή της Περιφέρειας Κρήτης σε σχέση με τα ανώτατα ιδρύματα, η οποία καταδεικνύει και την πολιτική μας δέσμευση. Η στρατηγική αυτή επιλογή είναι η θεσμοθέτηση της Αντιπεριφέρειας Διασύνδεσης με τα Ερευνητικά και Ακαδημαϊκά Ιδρύματα, την οποία ο περιφερειάρχης Σταύρος Αρναουτάκης εμπνεύστηκε και μου έκανε την μεγάλη τιμή να μου αναθέσει. Η Αντιπεριφέρεια που εκπροσωπώ δεν είναι κάτι αντίστοιχο του υπουργείου Παιδείας, σε επίπεδο Κρήτης. Δεν μπορεί η Περιφέρεια να υποκαταστήσει το Υπουργείο Παιδείας. Ωστόσο μεριμνούμε και μας ενδιαφέρει ιδιαίτερα να στηρίζουμε τα πανεπιστήμιά μας, με κάθε τρόπο και με πρόσθετες χρηματοδοτήσεις, πέρα από αυτές που παρέχει το κεντρικό κράτος.
Ενδεικτικά αναφέρω ότι μόλις πριν από δύο μήνες, τον Μάρτιο, υπογράφηκε η ένταξη στο Περιφερειακό Πρόγραμμα Κρήτης 2021-2027 συνολικά έξι έργων, ύψους 12,2 εκ. ευρώ, για τις υποδομές των ιδρυμάτων μας. Για πολλοστή φορά η Περιφέρεια Κρήτης χρηματοδοτεί, με ένα γενναίο ποσό, την αναβάθμιση και ενίσχυση του εργαστηριακού εξοπλισμού των ιδρυμάτων, θέτοντας μάλιστα δύο σημαντικές προϋποθέσεις:
1) την συνεργασίας μεταξύ των ιδρυμάτων, καθώς για κάθε έργο έπρεπε να συμπράξουν τουλάχιστον τρία ιδρύματα
και 2) την συνεργασία με τις επιχειρήσεις της Κρήτης, για τις οποίες προβλέπεται ρητά ότι θα μπορούν να έχουν πρόσβαση στα αποτελέσματα των εργαστηρίων που προμηθεύονται τον εξοπλισμό
Είναι ξεκάθαρο λοιπόν τι περιλαμβάνει ο σχεδιασμός μας. Πρωταρχικός στόχος της Αντιπεριφέρειας που εκπροσωπώ, όπως προδίδει και ο τίτλος της, είναι η Διασύνδεση. Επιδιώκουμε δηλαδή να ενισχύσουμε την μεταφορά γνώσης και καινοτομίας που παράγουν τα πανεπιστήμια και τα Ερευνητικά μας ιδρύματα, στην παραγωγική δραστηριότητα και στην πραγματική οικονομία του νησιού μας.
Ως Περιφέρεια Κρήτης έχουμε συνάψει δεκάδες συμβάσεις, πολλών εκατομμυρίων ευρώ, με τα ανώτατα ιδρύματα, στην προσπάθειά μας να αξιοποιήσουμε τον ερευνητικό πλούτο που παράγεται στην Κρήτη. Αντιλαμβανόμαστε τις συμβάσεις αυτές ως επένδυση στην καινοτομία, η οποία λειτουργεί προς όφελος του τόπου μας και του κοινωνικού συνόλου, δηλαδή μας αφορά όλους. Επίσης, είμαστε σίγουροι ότι υπάρχουν πολύ μεγαλύτερα περιθώρια να αξιοποιήσουμε το επιστημονικό έργο. Οι Νεοφυείς επιχειρήσεις είναι ίσως ένας από τους καλύτερους τρόπους για να το πετύχουμε. Και αυτή είναι η προτροπή μου προς τους αυριανούς επιχειρηματίες, αλλά και όσους ήδη δραστηριοποιούνται στον τομέα των επιχειρήσεων: Να αξιοποιήσουν την παρουσία των πανεπιστημίων και του επιστημονικού δυναμικού της Κρήτης! Έχουν κάθε λόγο να το κάνουν, διότι είναι το ισχυρότερο κεφάλαιο που διαθέτει ο τόπος μας!
* Εισήγηση στην εκδήλωση – σεμινάριο με θέμα «Επιχειρηματική Καινοτομία & Βιωσιμότητα: Πώς τα Startups Δημιουργούν Αξία για το Αύριο», που πραγματοποιήθηκε το Σάββατο, 3 Μαΐου 2025, στο κτίριο της Σχολής Επιστημών Υγείας του Ελληνικού Μεσογειακού Πανεπιστημίου.
Γιώργος Ματαλλιωτάκης 